Thuế giá trị gia tăng (VAT): Doanh nghiệp cần nắm rõ năm 2026

Nội dung bài viết

Giới thiệu

Thuế giá trị gia tăng (VAT) là loại thuế gián thu quan trọng nhất trong hệ thống thuế Việt Nam, phát sinh trong hầu hết các hoạt động sản xuất, kinh doanh và cung ứng dịch vụ. Đối với doanh nghiệp, VAT không chỉ là nghĩa vụ thuế bắt buộc mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán, dòng tiền, hóa đơn và quyết toán thuế.

Trên thực tế, rất nhiều doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp mới thành lập – thường nhầm lẫn giữa thuế VAT đầu ra – đầu vào, kê khai sai thuế suất, hoặc không hiểu rõ phương pháp khấu trừ và phương pháp trực tiếp, dẫn đến bị truy thu, phạt chậm nộp hoặc loại chi phí.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ thuế giá trị gia tăng là gì, đối tượng chịu thuế, cách tính, cách kê khai và các lưu ý quan trọng theo quy định áp dụng năm 2026.

Thuế giá trị gia tăng (VAT) là gì?

Thuế giá trị gia tăng là khoản thuế tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất đến tiêu dùng.

📌 VAT là thuế gián thu, nghĩa là người tiêu dùng cuối cùng là người chịu thuế, còn doanh nghiệp có trách nhiệm thu – kê khai – nộp thuế cho Nhà nước.

Đối tượng chịu thuế và không chịu thuế VAT

1. Đối tượng chịu thuế VAT

Hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng tại Việt Nam
Hàng hóa nhập khẩu
Dịch vụ cung ứng từ nước ngoài cho tổ chức, cá nhân tại Việt Nam

2. Đối tượng không chịu thuế VAT

Một số nhóm phổ biến gồm:

Sản phẩm nông nghiệp chưa qua chế biến
Dịch vụ y tế, giáo dục
Chuyển nhượng quyền sử dụng đất
Bảo hiểm nhân thọ

📌 Việc xác định đúng đối tượng chịu hay không chịu thuế VAT rất quan trọng để tránh kê khai sai.

Các mức thuế suất VAT hiện hành

Hiện nay, thuế VAT được áp dụng theo các mức sau:

🔹 Thuế suất 0%

Áp dụng cho:

Hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu
Dịch vụ cung cấp ra nước ngoài

🔹 Thuế suất 5%

Áp dụng cho:

Một số mặt hàng thiết yếu
Nông sản, thực phẩm, nước sạch
Dịch vụ khoa học – kỹ thuật

🔹 Thuế suất 10%

Mức thuế suất phổ biến nhất
Áp dụng cho hầu hết hàng hóa, dịch vụ còn lại

📌 Doanh nghiệp cần xác định đúng thuế suất ngay từ khi xuất hóa đơn.

Phương pháp tính thuế giá trị gia tăng

1. Phương pháp khấu trừ

👉 Áp dụng cho:

Doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn
Doanh nghiệp có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên (hoặc đăng ký tự nguyện)

Cách tính:

Thuế VAT phải nộp = VAT đầu ra – VAT đầu vào được khấu trừ

2. Phương pháp trực tiếp

👉 Áp dụng cho:

Hộ kinh doanh
Doanh nghiệp nhỏ, không đáp ứng điều kiện khấu trừ

Cách tính:

Thuế VAT = Doanh thu × Tỷ lệ %

📌 Tỷ lệ % phụ thuộc từng ngành nghề.

Kê khai và nộp thuế VAT

1. Kỳ kê khai

Theo tháng: Doanh nghiệp có doanh thu lớn
Theo quý: Doanh nghiệp nhỏ, mới thành lập

2. Thời hạn nộp

Chậm nhất ngày 20 của tháng tiếp theo (kê khai tháng)
Chậm nhất ngày 30 của quý tiếp theo (kê khai quý)

📌 Nộp chậm sẽ bị phạt hành chính và tính tiền chậm nộp.

Thuế VAT đối với doanh nghiệp mới thành lập

Vẫn phải kê khai thuế VAT, kể cả khi chưa phát sinh doanh thu
Nếu không phát sinh: nộp tờ khai trắng
Phải đăng ký phương pháp tính thuế phù hợp ngay từ đầu

👉 Tham khảo: Doanh nghiệp mới cần làm gì trong 30 ngày đầu?

Thuế VAT khi tạm ngừng hoặc giải thể doanh nghiệp

Khi tạm ngừng kinh doanh

Không phải kê khai VAT trong thời gian tạm ngừng hợp lệ

👉 Xem thêm: Nghĩa vụ thuế khi tạm ngừng kinh doanh

Khi giải thể doanh nghiệp

Phải quyết toán thuế VAT đến thời điểm giải thể
Hoàn tất toàn bộ nghĩa vụ trước khi chấm dứt mã số thuế

👉 Tham khảo: Nghĩa vụ thuế khi giải thể doanh nghiệp

Những sai lầm phổ biến về thuế VAT

Kê khai sai thuế suất
Không phân biệt VAT đầu vào – đầu ra
Không kê khai khi không phát sinh doanh thu
Không lưu trữ đầy đủ hóa đơn chứng từ

Câu hỏi thường gặp về thuế VAT

1. Không có doanh thu có phải kê khai VAT không?

Có. Doanh nghiệp vẫn phải nộp tờ khai VAT.

2. VAT đầu vào không có hóa đơn có được khấu trừ không?

Không. Chỉ được khấu trừ khi có hóa đơn hợp lệ.

3. Doanh nghiệp mới nên chọn phương pháp nào?

Tùy quy mô, nhưng đa số nên chọn phương pháp khấu trừ.

4. Kê khai sai VAT có bị phạt không?

Có. Có thể bị phạt và truy thu thuế.

Tư vấn thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp

Bạn đang chưa rõ cách kê khai, tính thuế VAT đúng quy định?
👉 Luật Doanh Nghiệp 247 hỗ trợ tư vấn – kê khai – xử lý thuế VAT trọn gói, giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng luật và hạn chế rủi ro.

📞 Tư vấn miễn phí 24/7: 0329.919.523
📩 Hỗ trợ nhanh – đúng quy định – minh bạch

Thuế – Hóa đơn

Thuế giá trị gia tăng (VAT): Cách tính & kê khai 2026